Wspomóż Liturgia.pl

Subskrybuj podcast

 

Chwała na wysokości Bogu

Przemysław Krakowczyk SAC

25.04.2004

Hymn Chwała na wysokości jest jednym z najstarszych i najpiękniejszych hymnów kościelnych. Często nazywany także hymnem anielskim, a to od pierwszych jego słów zaczerpniętych z Ewangelii wg św. Łukasza: Chwała na wysokości Bogu, a na ziemi pokój ludziom dobrej woli (Łk 2, 14). Słowa te wyśpiewali aniołowie zwiastując światu narodzenie jego Zbawiciela.

Ten hymn jest także nazywany doksologią większą (określenie takie przyjęło się zwłaszcza w Kościołach wschodnich), gdyż jej adresatem jest cała Trójca Święta. Ks. abp Antoni Nowowiejski pisze: Ta doksologia skierowana do Ojca, Syna i Ducha Świętego przedstawia Mszę św. jako ofiarę pochwalną i ofiarę przebłagalną.

Walafryd Strabo, opat w Reichenah (+849), tak mówi o autorstwie tego hymnu: Do hymnu anielskiego, w którym aniołowie przy Narodzeniu Pańskim śpiewali Bogu chwałę, ojcowie święci dodawali następnie czułe i trafne zdania na chwałę świętej i niepodzielnej Trójcy; jak w tedy początek jego pochodzi od posłańców nieba, tak uzupełnienie jego jest pełne namaszczenia Bożego.

Hymn ten napisany został w języku greckim, a jego pochodzenie sięga najdawniejszych czasów, gdyż rytm posuwisty tego hymnu, jego forma literacka i treść teologiczna wskazują na czasy starożytne jego powstania. Liturgia pierwszych wspólnot chrześcijańskich była podobna do tej sprawowanej w synagogach. W czasie liturgii czytano Pismo św. oraz śpiewano psalmy i pieśni. Hymn ten był jedną z takich pieśni-kantyków. W IV w. św. Hilary z Poitiers dokonał tłumaczenia hymnu z greckiego na łacinę i nadał mu kształt obecny.

Hymn w liturgii Kościoła zachodniego pojawił się już w III w. (w tedy wykonywano go jeszcze po grecku). Odmawiał go wyłącznie papież i wyłącznie w swojej Katedrze na Lateranie podczas celebracji uroczystości Narodzenia Pańskiego. W kolejnych wiekach rozszerzono przywilej śpiewania tego hymnu na wszystkich biskupów, a pod koniec XI w. także na wszystkich prezbiterów (kapłanów). Rozszerzono także zakres dni, w których hymn można było wykonywać. Najpierw dodano Wielki Czwartek, a następnie wszystkie niedziele i większe uroczystości męczenników. Przywilej wykonywania hymnu anielskiego nadano także Mszy św. wotywnej o Najświętszej Maryi Pannie oraz o świętych Aniołach. Do dnia dzisiejszego zachowała się tradycja śpiewania hymnu w niedziele, w święta oraz w niektóre Msze o Najświętszej Maryi Pannie (np. Msza Roratnia, czyli o NMP w okresie Adwentu). Hymn ten jest hymnem wesela i radości, dlatego też jego wykonywanie zostało zakazane w dni pokuty i postu (np. niedziele Wielkiego Postu).

Chwała na wysokości Bogu jest hymnem, ułożonym prozą, ale posiadającym zwrotki, na które składają się krótkie aklamacje, harmonijnie rymowane. Treść hymnu, pomijając część zaczerpniętą z Ewangelii Łukaszowej, można podzielić na dwie części: każda po dwie zwrotki (w sumie cztery zwrotki). Pierwsza część (pierwsze dwie zwrotki) opiewa chwałę Boga, a kolejne dwie zwrotki (druga część hymnu) wypraszają pokój dla ludzi dobrej woli.

Od XI wieku, gdy hymn bardzo mocno zadomowił się w liturgii zaczęto nadbudowywać hymn dodając do istniejących wersetów pewne dopowiedzenia tzw. tropy. Były one różnego rodzaju: odnoszące się do Chrystusa jako Króla, albo do Maryi jako Matki Chrystusa tzw. tropy maryjne podkreślające i opiewające rolę Maryi w zbawczym dziele Chrystusa (stosowane we Mszach wotywnych o NMP). Z czasem jednak praktyk takich zaniechano, a władze kościelne ostro je potępiły.

Hymn Gloria jest najstarszym i najpiękniejszym utworem tego typu śpiewanym w Kościele. Przez stulecia nadawano mu coraz to nowe i piękniejsze linie melodyczne. Hymn ten jest wielką pieśnią uwielbienia Boga, o wielkiej głębi teologicznej i wspaniałej formie literackiej.

Skomentuj

Ostatnio najpopularniejsze

Blog „Katecheta? Obecny!”
Wakacje. Nie ma szkoły. Nie ma lekcji religii. Nie ma tematów, dyskusji, sprawdzianów. Nie ma jedynek ani szóstek. Ale ciągle są uczniowie.
DSFT
Od października rusza kolejna edycja Dominikańskiego Studium Filozofii i Teologii, działającego przy krakowskim klasztorze oo. Dominikanów. Zapisy internetowe potrwają do 20 września.
Warsztaty Muzyki Niezwykłej 2014
W dniach 25-31 sierpnia 2014 r. w Krakowie odbędzie się druga edycja Warsztatów Muzyki Niezwykłej. Będą to wyjątkowe warsztaty wokalne, obejmujące łącznie ponad 100 godzin zajęć: w tym 70 godzin zajęć w sekcjach głosowych, blisko 40 godzin zajęć wspólnych oraz możliwość skorzystania...

Lubiane na Facebooku

Ostatnio na blogach


Legendarny śpiewnik Niepojęta Trójco wraca do sprzedaży!