Tytułem objaśnienia.

...potrydenckie jest niepomiernie ciekawsze. Ileż fascynujących źródeł!

Fascynujące jest to późne średniowiecze potrydenckie. A wczesne średniowiecze potrydenckie jest jeszcze ciekawsze.

Ja zaś tylko zauważam, że budowanie mostów pomiędzy dwoma różnymi stanowiskami to nie to samo co dojście do wspólnego stanowiska.
List Ireneusza do Wiktora wielce pouczający.

Zgadzam się z Panem odnośnie hermeneutyki ciągłości i rubryk. Wciąż mam wrażenie, że optyka Benedykta nie do końca jest do utrzymania.

Podobnie zgadzam się z Panem co do dogadywania się. Wcale nie widzę takiej konieczności, choć byłoby miło... Natomiast duża część wiernych i duszpasterzy (z Benedyktem na czele) chciałaby się porozumieć i znaleźć - może nie kompromis, ale jakieś wspólne rozwiązanie.

Natomiast absolutnie nie zgadzam się z Panem, co do kwestii czasu celebrowania liturgii wigilii paschalnej. Sposób celebracji od czasów późnego średniowiecza do 1955 roku uważam za barbarzyństwo i skandal. Niewiele innych wątków liturgii potrydenckiej tak mnie oburza, jak ta właśnie kwestia.

Przede wszystkim, te dwa stanowiska, które był Pan uprzejmy wyszczególnić, nie muszą się wcale dogadywać. Liturgia rządzi się odgórnymi prawami i jej ostateczny kształt nie musi (dzięki Bogu) zależeć od kompromisu, jaki między sobą wypracują.

Co do terminu "teatralizacji liturgii", który omal Pana nie zgorszył - rozpoczęcie wigilii paschalnej przed zmierzchem jest owszem, sprzeczne z liturgią, ale jedynie jeśli chodzi o jej literę, zaś duchowi liturgii nie sprzeciwia się ta praktyka żadną miarą! Jako uzasadnienie mogę przywołać całe wieki takiego właśnie odprawiania tej celebracji: najpierw popołudniem, a potem coraz wcześniej. Gdyby było inaczej, nie zawierałaby w sobie "pamiątki" po tych czasach w postaci nieszporów.

Mając tę świadomość, nie rozdzieram szat, kiedy spotykam się z liturgią wigilii paschalnej odprawianej przed zmierzchem, z drugiej strony też nie sabotuję celebrowania nieszporów Wielkiej Soboty, ciągle jednak zastanawiam się gdzie znajduje się złoty środek pomiędzy hermeneutyką ciągłości a wiernością współczesnym rubrykom...

PS. Niesławne nieszpory Wielkiej Soboty wynaleziono w 1955 roku, a nie wraz z wydaniem posoborowego brewiarza.

UIOGD!

trzeba jednak próbować. Każda ze stron ma swoje racje, a sa także inni, którzy widzą te racje równolegle i starają się zbudować między nimi most.
Faktem historycznym jest brak Nieszporów Wielkiej Soboty aż do wydania posoborowego Brewiarza. Można ten nowy formularz nazywać jak się chce, ale uzasadnienia w historii liturgii szukać będzie trudno...
Zdanie o "teatralizacji" liturgii jest, jakby rzec, znakiem niezrozumienia istoty liturgii. Z historycznego punktu widzenia liturgia Kościoła często określana była mianem "theathrum divinum". Wobec tego trudno stawiać zarzuty teatralizacji teatru bożego...
Ja osobiście i wobec Nieszporów Wielkiej Soboty, i wobec rozpoczynania Wigilii Paschalnej przed zachodem słońca zachowuję dużą rezerwę.

A jak Pan wyobraża sobie porozumienie pomiędzy dwiema stronami, z których jedna twierdzi, że celebrowanie liturgii nocy paschalnej powinno odbywać się w nocy, a druga - że jest to "teatralizacja"?
Jak Pan wyobraża sobie pogodzenie dwóch stanowisk, z których jedno uznaje celebrowanie wigilii paschalnej w (liturgiczny) dzień nie mający ze zmartwychwstaniem nic wspólnego za jakąś pomyłkę i żarty, a drugie za tym tęskni?
Jak mają się dogadać ci, którzy nieszpory Wielkiej Soboty uważają za "potworka" z tymi, którzy tymi nieszporami kończą płacz po śmierci i złożeniu do grobu Pana?

No więc: jak się dogadać, przy tak fundamentalnych różnicach?

było... o rany, jak to powiedzieć: genialnie? tak jak być powinno? niezwykle? doskonale?
ech, już czytałeś zachwyty na forum, więc sobie wybierz ulubione określenie.

Coś tam, w tym miejscu, jest z tego Ducha, nawet wtedy, gdy nie gubi piór ze skrzydeł...

Wielkie podziękowania dla księdza Piotra.
I w ogóle - lubię te literackie nici za "zwykłymi" imionami.

Sebastian Gałecki w kolejnej doskonałej odsłonie: okazuje się tym razem, że ryt, którego reformę proponował sobór... bez wprowadzenia zmian nie jest spełnieniem wizji soborowej! Odkrywcze! A jeszcze ciekawsze, że ryt, który powstał jako niby wprowadzanie tychże zmian, jeszcze bardziej nie spełnia postulatów soboru.

?

UIOGD!

Widzę, że jednak przedsoborowy "lex orandi"/"lex credendi" (a właściwie sprzed 1955 roku)jest zupełnie inny, niż chciał tego ruch liturgiczny czy sobór...
I jak tu się dogadać?

Oczywiście, pisząc o novum własnych tekstów na wigilię Epiphanii miałem na myśli to, że powtarzało się wówczas mszę z Niedzieli Oktawy Narodzenia Pańskiego; nie wiedziałem, że lekcja i ewangelia były jednak własne. Informację zweryfikowałem i ma Pan rację.

Co do specyfiki wigilii paschalnej - co prawda rubryki expressis verbis nie nakazują odprawiania jej po nieszporach, ale rozumie się to samo przez się, skoro nieszpory Wielkiej Soboty (swoją drogą, dziwaczny tworek, nie widziany przed rokiem 1955) mają jeszcze "pasyjny" charakter, sama zaś wigilia zastępuje godziny kanoniczne odprawiane po nieszporach: kompletę i jutrznię (nie mylić z laudesami!). Zauważmy, że do roku 1955 ta wigilia, jak również wigilia Zesłania Ducha Świętego co do pory odprawiania nie różniła się od innych wigilii, jakie posiadał rok liturgiczny, mianowicie, jak Pan zauważył, między noną a I nieszporami. Różnicę stanowiła tylko ich struktura oraz świąteczny, a nie pokutny charakter. Nie mielibyśmy potworków w stylu nieszporów Wielkiej Soboty (i jednocześnie pozbawienia Wielkanocy I nieszporów), zastępowania komplety i jutrzni celebracjami o zupełnie innym charakterze itd., gdyby tę wigilię pozwolono odprawiać, tak jak i inne msze wigilijne, między noną a nieszporami. Tylko że wtedy... trzeba by było poskromić to, co nazywam duchem teatralizacji liturgii, który koniecznie musi mieć ciemno, kiedy teksty liturgiczne mówią o nocy...

UIOGD!

Wg rubryk Mszału z lat 90 nie było jeszcze tych uwag (konieczność odprawiania po Nieszporach) odnośnie Wigilii Paschalnej, nie było również pozostałych pięciu wigilii. Wyraźnie jednak rubryka zakazuje zaczynania Mszy Wigilii Paschalnej przed zachodem słońca. Czyli - co wydanie to nowości, lecz w kierunku odzyskiwania tradycji.
Za to Liber Usualis z 1931 roku podaje jednak odrębny formularz Mszy w Wigilię Epifanii - jest powtórzeniem Niedzieli w Oktawie Bożego Narodzenia z własną Ewangelią i kolektą.

Wg mszału z 2002 roku uroczystości posiadających odrębny formularz mszy wigilijnej jest 8:
j. Nativitas Domini
ij. Epiphania Domini
iij. Pascha
iv. Ascensio Domini
v. Pentecostes
vj. S. Joannis Baptistae
vij. Ss. Petri et Pauli
viij. Assumptio B. Mariae V.
z tym, że trzeba wziąć pod uwagę specyficzną strukturę, charakter i porę (obowiązkowo po nieszporach, które należą jeszcze do soboty) wigilii Paschy oraz drugi fakt: własne teksty na wigilię Epiphanię to novum. Wszystkie inne msze wigilijne można zgodnie z hermeneutyką ciągłości odprawiać po nonie.

UIOGD!