Metaliturgia czyli o gołym sensie symbolu

w wielkanocny Poniedziałek bylismy na ślubie w podwarszawskich Markach. Przy ołtarzu - paschał, a jakże, woskowy (chyba rzecz, na którą jako pierwszą zwróciłam uwagę). Więc są miejsca, gdzie można. Mają bliżej do pszczół?

W obliczu takiej liturgii po prostu ręce opadają. Co do plastikowego pseudopaschału, kiedyś napisałem dla kwartalnika "Pastores" artykuł o Exsultet, w którym na końcu wspomniałem o Paschale i nazwałem taką praktykę "liturgicznym bandytyzmem". Redakcja się przestraszyła i mi to zdanie skreśliła, ale w końcu udało mi się wytargować kompromisowo "liturgiczne barbarzyństwo". Całe szczęście, że pszczoły nie rozumieją, że coś takiego nazywa się "owoc pracy pszczelego roju". A najgorsze jest to, że ci, co w taki sposób zakłamują liturgię, na krytykę wzruszają ramionami i mówią: "No przecież to wszystko jedno", a mnie zostaje tylko powyzłośliwiać się o pszczołach, co na szczęście nie rozumieją, bo jak mawia Rafał Ziemkiewicz, złośliwość to ostatnia broń bezsilnego.

O Bielanach już chyba nie ma co pisać, jeśli nie przyjechali, to i tak pewnie wiedzą że stracili... choć o (auto-)motywowaniu kantora strużką gorącego wosku nie wiedziałam. Ale zawsze jakiś sposób jest ;-)

Jedno, co muszę przyznać - uczę się coraz nowych rzeczy jako "konsumentka" liturgii. W tym roku chyba przede wszystkim - jak wielkiego wysiłku wymaga liturgia Wielkiego Tygodnia, od tych, którzy odprawiają, organizują, prowadzą...
Robert, wielkie dzięki!
a bielańskiego proboszcza z najróżniejszych powodów trzeba by już na rękach nosić. Ale, przypuszczam, nie da się :-)

Pamiętam też próbę do Wielkiego Piątku w podziemiach, której przez czas jakiś słuchałam. Przed Grobem obok murawa, kwiatki w doniczkach, przygotowane. Przyszła kobieta (niewiasta?), skupiona, małomówna, w czółenkach na obcasie. Założyla robocze rękawiczki, wzięła łopatkę, posadziła (wkopała?) kwiatki w tej rozłożonej murawie przed grobem w podziemiach. W zasadzie milcząco. Wykonała pracę w skupieniu, wyszła. Takie jakieś to było - ewangeliczne, po prostu. Praca przy Grobie.
Nie wiem, czy zauważyliście to, próbując.
Ja zresztą jeszcze filmy z jej udziałem pamiętam.

A u mnie w parafii było mandatum – proboszcz dokonywał, nie bez sporego wysiłku. I Kanon zarówno w Wielki Czwartek jak i w Mszy Wigilii Paschalnej. Prosta ale wymowna ciemnica. Bardzo ładny grób Pański. Śpiewy przyzwoite we wszystkie trzy celebracje. Adoracja Krzyża ok. 40 min. Całe improperia po polsku. Parę kanonów z Taize po łacinie. Najważniejsze, że schola tzw. Muzycznej Diakonii Uwielbienia, uwolniona od instrumentów okazała się całkiem przyzwoita - teraz tylko muszę ich przekonać, że w niedziele też mogą zachować tą wolność ;-) .Początek Wigilii o 21:30. Trochę przeszkadzały światła ulicy, ale w kościele wszystkie były pogaszone. Paschał woskowy. Po drugim wezwaniu ministranci odpalili swoje świece od paschału i rozeszli się zapalać świece wiernych (ca. połowa miała). Dłuższy Exultet odśpiewany przez celebransa. Wszystkie Proroctwa. Długi śpiew na uwielbienie po komunii; zaczął się mniej więcej o północy. Procesja rezurekcyjna w niedzielę rano o szóstej.
Na razie jeszcze mamy komentarze. Trzeba popracować przynajmniej nad ich poważnym skróceniem.
Do tego w czwartek i piątek o północy publiczna kompleta, a w piątek i sobotę o szóstej rano takież laudesy. Co prawda proste, recytowane oficjum, ale zawsze. Tyle, że frekwencja jednostkowa.
Zresztą podobny problem z Wigilią. O ile w liturgii wielkopiątkowej brało udział przynajmniej 400 osób, to w noc zmartwychwstania nie wiem czy było z 200. Fakt, że u zasiedziałej, przeważnie rolniczej części parafian dominuje przywiązanie do niedzielnej rezurekcji, a mały odstęp czasu zniechęca od uczestnictwa w liturgii późnowieczornej. Na Wigilii widzę więc przeważnie nowych przybyszów, parafia jest podmiejska, z których sporo znam i wiem, że sami lub ktoś z ich rodzin przeszedł jakąś intensywniejszą formację czy to w którymś z nowych ruchów, czy to w duszpasterstwie akademickim, czy wreszcie w duszpasterstwie ludzi pracy.

Spojrzałem na podtytuł i przeczytałem: 'metalurgia'. Nomen-omen?
Kto bardzo chciał, ten miał! Wystarczyło przjechać do Warszawy i brać udział w Triduum na Bielanach ;-) W Wielki Czwartek było Mandatum w formie, jak u ks. Drozdowicza, ekstremalnej. W odpowiednim momencie zdjął ornat, obwiązał się wielkim ręcznikiem, złapał konewkę pełną wody, miednicę niósł za nim ministrant i ruszyli w poszukiwaniu ochotników! Schola zaś odśpiewała w tym czasie obszerne fragmenty Mandatum wg sławnego rękopisu MS 205.
Wielki Piątek był dwugodzinną celebracją Męki Pańskiej, w tym pół godzinny śpiew Pasji wg św. Jana, potem 40 minut Adoracji Krzyża z Improperiami. Na koniec procesja do Grobu, czyli do Podziemi Kamedulskich, gdzie było długie czuwanie przy pieśniach pasyjnych.
Wigila Paschalna rozpoczęła się o zmroku, światło wniósł do kościoła celebrans dźwigający prawdziwy paschał zapalony (nie bez trudu) od ognia. Potem Exsultet śpiewane ku ołtarzowi. Kantor, niestety nie diakon, wznosił ku niebu woskową gromnicę, która cienkim strumieniem gorącego wosku wpływającym pod mankiet koszuli mobilizowała go do coraz mocniejszego śpiewu. Następnie długa śpiewana liturgia słowa, chrzest trojga zadowolonych (sic!) niemowlaków, wreszcie w środku nocy procesja rezurekcyjna z potężnym brass-bandem.
Nie muszę chyba dodawać, że i w Wielki Czwartek, i w Wigilię Paschalną celebrans śpiewał Kanon Rzymski. Kościół był pełen kadzidlanego dymu, a późną nocą odprawiały się Ciemne Jutrznie.
No i oczywiście ani jednego komentarza...
Tymczasem parafialną rzeczywistość niech opisze taki cytat: "A teraz wyobraźmy sobie, że jest ciemno..."