112, czyli ostatnie słowo należy do Kopernika

Ostatnie słowa sławnych ludzi - cytuje się je, układa w antologie, ale rzadko się zdarza, żeby ktoś je muzycznie opracowywał. Na stronie 112 śpiewnika Sacred Harp znajduje się utwór pt. The Last Words of Copernicus.

Wydawcy śpiewnika opatrzyli pieśń mottem wziętym z Księgi Apokalipsy (Ap 22,5): They need no candle, neither light of the sun; for the Lord God giveth them light (w przekładzie Wujka: A nie trzeba im będzie światłości świece ani światłości słonecznej, bo je Pan Bóg oświecać będzie).

Muzykę ułożyła Sarah Lancaster w roku 1869 (rzadki w śpiewniku przykład kobiety-kompozytorki), a tekst wzięła z wiersza Philipa Doddridge’a z roku 1755. Cały wiersz można znaleźć tu, a muzyki można posłuchać tu. Podmiot liryczny żegna się ze słabym światłem złotych niebiańskich lamp, osobno wymieniając bladą cesarzową nocy oraz promienisty krąg dnia. Do tak poetycko nazwanego słońca mówi: Ma dusza wyskakuje ponad twą sferę i nie potrzebuje już twej pomocy.

Nie wiem, skąd wziął się tytuł pieśni. W pewnym śpiewniku z 1838 roku zawierającym same teksty utwór nosi tytuł The Christian’s Farewell. W mowie wygłoszonej 25 sierpnia 1835 roku wobec Towarzystwa Literackiego w Amherst (w stanie Massachusetts) Edward Everett wiele uwagi poświęcił ostatnim chwilom Kopernika. Mówca pokusił się o ich sugestywne odmalowanie, starając się ukazać zarówno stan ducha astronoma, jak i dbając o plastyczny opis postaci i jej otoczenia. Na zakończenie cytuje wiersz Doddridge’a (tylko część śpiewaną w Sacred Harp) podsumowując: So died the great Columbus of the heavens.

Wzrusza mnie powiązanie Kopernika z wierszem, który jest w gruncie rzeczy rozwinięciem zdania z Apokalipsy.

Ciekawostka: niedawno odkryty pierwiastek chemiczny nr 112 czeka na swą nazwę. Powiadają, że ma się nazywać kopernik.

O tym wszystkim donoszę nie bez poczucia lokalnej dumy.


Wpisy blogowe i komentarze użytkowników wyrażają osobiste poglądy autorów. Ich opinii nie należy utożsamiać z poglądami redakcji serwisu Liturgia.pl ani Wydawcy serwisu, Fundacji Dominikański Ośrodek Liturgiczny.

Zobacz także

Błażej Matusiak OP

Błażej Matusiak OP na Liturgia.pl

Obecnie w dominikańskim klasztorze w Pradze. Publikacje: Hildegarda z Bingen. Teologia muzyki (Kraków 2003); recenzje płytowe w Canorze, cykl audycji „Musica in Ecclesia” w Radiu Józef.