IV tydzień Wielkiego Postu – wielkie scrutinium

Páteant aures misericórdiae tuae, Dómine, précibus supplicántium: et, ut peténtibus desideráta concédas ; fac eos, quae tibi sunt plácita, postuláre.
„Panie, nakłoń miłosierne uszy Twoje na modlitwy błagających Cię i abyś mógł spełnić ich pragnienia, spraw, niech proszą o to, co się Tobie podoba.”

Oto modlitwa na ludem ze środy IV tygodnia Wielkiego Postu (w mszale 2002 przeniesiona bez zmian na sobotę II tygodnia). W modlitwach, o których pisałem we wcześniejszych rozważaniach Kościół prosi o zmiłowanie dla swych grzesznych dzieci, o łaskę potrzebna do pełnienia dobrych czynów, o udzielenie dóbr duchowych, których Bóg jest i źródłem i dawcą.

Teraz prosimy o to, abyśmy potrafili się dobrze modlić. Aby nasza modlitwa zgodna była z wolą Bożą. Myślę, że to dobre podsumowanie mszy, podczas, której dokonywało się kiedyś ostateczne przygotowanie katechumenów do chrztu, czyli owo wielkie scrutinium. Choć oczywiście katechumeni już tej modlitwy nie słyszeli.

W owych czasach bowiem, opuszczali oni liturgię przed rozpoczęciem obrzędu ofiarowania/przygotowania darów. Stąd w dawniejszej formie rytu rzymskiego tę pierwszą część eucharystii zwano mszą katechumenów,  a właściwą liturgię ofiarną – mszą wiernych.

Ze względu na uroczyste przygotowanie do chrztu, msza katechumenów jest w tę środę bogatsza niż zwykle. Przed ewangelią o uzdrowieniu ślepego od urodzenia z 9 rozdziału św. Jana, mamy dwie lekcje prorockie. Każda poprzedzona jest własną kolektą i zakończona śpiewem gradualnym. Warto przyjrzeć się tym lekcjom. W bardzo ciekawym wywiadzie z o. Maciejem Zacharą podkreślona jest istotna rola perykop ewangelicznych w zreformowanym obrzędzie skrutyniów. Niestety dołączono do nich inne czytania niż te, z którymi były powiązane w mszale dawniejszym. Zachowano jedynie opowieść o wywiedzeniu wody ze skały podczas wędrówki Izraela przez pustynię w łączności z ewangelią o Samarytance przy studni. Zmieniono jednak jej źródło – dawniej był to opis z Księgi Liczb (w piątek III tygodnia); teraz w III niedzielę roku A jest to wersja z Księgi Wyjścia.

Wracajmy jednak do czytań z wielkiego scrutinium. Pierwsze jest z 36 rozdziału Ezechiela. Fragment ten jest też wykorzystany w antyfonie intoitu:

"Zajaśnieje światłość mego wielkiego imienia, które jest skalane między narodami, któreście skalali pośród nich: aby poznały narody, że ja jestem Panem, gdy świętość moja w nich zajaśnieje. Bo zbiorę was z narodów i zgromadzę was ze wszystkich ziem, i przywiodę was do ziemi waszej. I wyleję na was wodę czystą, i będziecie oczyszczeni od wszystkich nieczystości waszych, i od wszystkich bałwanów waszych oczyszczę was. I dam wam serce nowe i ducha nowego dam do waszych serc; i z waszych ciał zabiorę serce kamienne, a dam wam serce z żywego ciała. I Ducha mego dam do waszych serc i sprawię, że będziecie postępować według moich praw i strzec będziecie mych przykazań oraz je czynem wypełniać. I będziecie mieszkać w ziemi, która dałem ojcom waszym, i będziecie mi ludem, a ja wam będę Bogiem" (Ez 36,23-28).

(Ten fragment jest zawarty obecnie w ostatnim, siódmym czytaniu ze Starego Testamentu podczas Wigilii Paschalnej. Pytanie tylko w ilu kościołach czyta się więcej niż trzy perykopy?)

Drugie czytanie to z kolei fragment 1 rozdziału Księgi Izajasza:

"Obmyjcie się, oczyśćcie się, zabierzcie sprzed oczu moich zło czynów waszych, przestańcie czynić źle, uczcie się czynić dobrze, szukajcie sprawiedliwości, wspomagajcie uciśnionego, zabezpieczcie prawo sierocie, brońcie wdowy. Pójdźcie a spór będziemy wiedli – mówi Pan – choćby grzechy wasze były jak szkarłat, jak śnieg wybieleją; choćby czerwone były jak purpura, będą białe jak wełna. Jeśli zechcecie, a posłuchacie mię dóbr ziemi pożywać będziemy" (Iz 1,16-19).

(Ten fragment z kolei, w liturgii zreformowanej jest kompletnie oderwany od kontekstu katechumenalnego i czytany we wtorek II tygodnia Wielkiego Postu).

 


Wpisy blogowe i komentarze użytkowników wyrażają osobiste poglądy autorów. Ich opinii nie należy utożsamiać z poglądami redakcji serwisu Liturgia.pl ani Wydawcy serwisu, Fundacji Dominikański Ośrodek Liturgiczny.

Zobacz także

Piotr Chrzanowski

Z wykształcenia inżynier mechanik, od dłuższego czasu z zawodu dyrektor. Mieszka pod Bydgoszczą. Mąż z ponad dwudziestoletnim stażem i ojciec dwóch synów w wieku licealnym.