Ikona – idealny Pierwowzór

Poza strukturą malarską, materialną, obrazem, ikona jest także nośnikiem świata duchowego. W niej spotyka się Niebo z ziemią. Bóg staje się człowiekiem. Słowem Wcielonym. Ikona powstaje poprzez komunię jej twórcy z Bogiem i do tej komunii nas zaprasza.

Małgorzata Gadomska: Jak to się dzieje, że patrząc na ikonę, mamy poczucie jej bezczasowości i że budzi ona cześć? Widzę tu związek z naturą samej liturgii.

Paulina Pietruszka: Ikona, mówiąca o Tajemnicy Zbawienia, wprowadza nas po prostu w rzeczywistość pozaczasową. Poza strukturą malarską, materialną, obrazem, ikona jest także nośnikiem świata duchowego. W niej spotyka się Niebo z ziemią. Bóg staje się człowiekiem. Słowem Wcielonym. Ikona powstaje poprzez komunię jej twórcy z Bogiem i do tej komunii nas zaprasza.

Jaka jest rola ikony w przestrzeni sakralnej, jaka jest jej więź z liturgią (akcją liturgiczną)? Ikonie oddaje się cześć również w sposób fizyczny, cielesny (całując, dotykając), nieraz budziło to kontrowersje, czy to dla Pani naturalne?

Udzielaniu sakramentów i modlitwie towarzyszą znaki fizyczne, to bardzo naturalne – obmycie wodą w czasie chrztu, namaszczenie olejem świętym, klękanie, znak krzyża, złożone ręce, zapalanie świecy, pochylenie głowy na błogosławieństwo i posypanie popiołem. Całujemy też stopy ukrzyżowanego Chrystusa. Podobnie w przypadku ikony – pocałunek i pokłon jest czcią oddaną Tajemnicy Zbawienia, której staliśmy się świadkami.

Jaką rolę odgrywa piękno w ikonie? Czy miejsce, w którym eksponujemy ikony (świątynia / dom vs. galeria sztuki) ma jakieś znaczenie?

Ikona nie jest zwykłym obrazem. Nie jest rzeczywistością zinterpretowaną przez artystę ani przedstawieniem jego wrażeń, odczuć. Przeciwnie – ikona pokazuje nam to, co wieczne, nie chwilowe, czyli – nieskończonego Boga i świętych. Stąd kanon, który dokładnie określa szczegóły przedstawiania postaci, czego musi pilnować ikonograf, by obraz przekazywał wartości uniwersalne, ponadczasowe, niezależne od niego. Ikona przekazuje wartości teologiczne, wspólne całemu Kościołowi. Poprzez swoją cudowność uświęca miejsce, w którym się znajduje i osobę przed nią się modlącą. Umieszczenie ikony w muzeum przeczy jej funkcji, ponieważ ma być strawą nie dla zmysłów, ale dla ducha. Powstaniu ikony towarzyszy głębokie przeżycie religijne i wynika z potrzeby bliższego kontaktu z Bogiem, którego Oblicze jest idealnym Pierwowzorem. Jako takie jest piękne i może być uznane za dzieło sztuki, lecz pomieszczeniem dla niego odpowiednim nie jest muzeum, miejsce przypadkowe, ale świątynia bądź dom, w którym znajdzie godne miejsce wśród tych, którzy go potrzebują. Miejsce specjalne dla szczególnej Osoby.

,p=/^http:/.test(d.location)?'http':'https';if(!d.getElementById(id)){js=d.createElement(s);js.id=id;js.src=p+'://platform.twitter.com/widgets.js';fjs.parentNode.insertBefore(js,fjs);}}(document, 'script', 'twitter-wjs');

Bóg jest Doskonały (dokonały – dopełniony), czyli idealny, bez braku. Niczego nie można dodać ni ująć, by nie zaburzyć istniejącej harmonii. Tak można również zdefiniować piękno, którego uchwycenia podejmuje się twórca, skoro ma przedstawiać doskonałego Boga i Jego świętych. W swym trudnym zadaniu ikonopis ma przekraczać sam siebie, ziemską materią odzwierciedlając nieogarnionego Boga. Od ziemskiej materii wznosi się więc w stronę świata duchowego. Kłaniając się ikonie i całując ją, oddajemy cześć Pierwowzorowi, który przedstawia. Jako taka, powinna zajmować godne miejsce, uświęcając je.

[slickr-flickr search=”sets” set=”72157629306692434″ type=”gallery” size=”large”

 

Paulina Pietruszka jest ikonopisem, twórcą Pracowni ikon "Wiergiewka", mieszka i tworzy w Warszawie.

Zachęcamy do wybrania ikony bliskiej sercu, zamówienia jej do domu, parafii, miejsca pracy: na stronie pracowni www.wiergiewka.com.


 

 

Zobacz także