LG Jadwiżanek – Adwent – Psalmy i kantyki

Przy śpiewie psalmów i kantyków korzystamy z 9 tonów psalmowych (8 tonów klasycznych + tonus peregrinus) z końcówkami według antyfonarza monastycznego, z wyjątkiem pieśni z Ewangelii (kantyk Zachariasza, kantyk Maryi i kantyk Symeona), gdzie się posługujemy końcówkami z Antiphonale monasticum.

Psalmy nie są przeznaczone do czytania, nie są też modlitwami pisanymi prozą, lecz utworami poetyckimi i pieśniami uwielbienia. Jeżeli więc niekiedy mogły być używane w formie czytań, to jednak słusznie, z uwagi na ich rodzaj literacki, nazywają się po hebrajsku tehilim, to znaczy „pieśni uwielbienia", a po grecku psalmoi, czyli „pieśni wykonywane przy dźwięku harfy". Istotnie, wszystkie psalmy mają charakter muzyczny, a to określa odpowiedni sposób ich wykonywania. Dlatego psalm musi zachować ten swój charakter również i wtedy, gdy jest odmawiany, nawet przez jedną osobę i po cichu. Bez wątpienia jest on pokarmem dla ducha, skłania jednak o wiele bardziej do poruszenia serca śpiewających i słuchających, a także tych, co grają „na harfie i cytrze".

Kto zatem prawdziwie modli się psalmem, ten rozważa wiersz po wierszu i zawsze w gotowości serca odpowiada na jego wezwanie, jak tego chce Duch Święty, który natchnął psalmistę i się stanie także natchnieniem pragnących Jego łaski. Psalmodia więc wymaga szacunku należnego majestatowi Boga, ale winna jej również towarzyszyć wewnętrzna radość i miłość, bo taka postawa odpowiada poezji sakralnej i pieśni Bożej, a nade wszystko wolności dzieci Bożych. (OWLG 103, 104)

Formą najbardziej właściwego wykonania jest śpiew. Śpiew psalmów ma na celu nie tylko podkreślenie uroczystego charakteru, ale ma się przyczyniać do ich pełniejszego zrozumienia. Toteż jeśli nawet psalmy będą recytowane w ciszy przez jedną tylko osobę, albo recytowane przez wspólnotę, to jednak zawsze należy pamiętać o tym, że ich autorzy chcieli, by towarzyszyły ich wykonaniu instrumenty muzyczne. (na podst. Liturgia Uświęcenia Czasu, Kraków 1984, s. 185)

Każdy psalm posiada w Liturgii Godzin antyfonę, która go poprzedza, nadając mu odpowiedni ton muzyczny i która jest powtarzana po zakończeniu psalmu. Antyfona, którą stanowi powszechnie zdanie wyjęte z psalmu, spełnia ważną rolę w naświetleniu rodzaju literackiego psalmu, w podkreśleniu myśli przewodniej, na którą Kościół chce zwrócić uwagę. (…) Antyfona, podkreślając znaczenie szczególnie cenných myśli i przekazując zachęty dla życia duchowego, zamienia psalm w modlitwę osobistą. Antyfony w Psałterzu tak zostały skomponowane, by nie tylko uwypuklały tematykę zasadniczą psalmów, ale by były także przystosowane do ich odśpiewania, co zresztą zadecydowało, że teksty antyfon nie zawsze dokładnie odpowiadają wersetom psalmów, z którego pochodzą. (za: Liturgia Uświęcenia Czasu, s. 113)

Przy śpiewie psalmów i kantyków starotestamentalnych stosujemy initium w formie klasycznej, tylko na początku pierwszego wersetu. Natomiast przy śpiewie wszystkich kantyków nowotestamentalnych initium śpiewamy na początku każdego dwuwersu. Wykorzystujemy tu więc zasadę stopniowania: przy śpiewie tekstów starotestamentalnych korzystamy z formy najprostszej – initium tylko w pierwszym wersecie; przy śpiewie tekstów z Nowego Testamentu (wyłączając teksty z Ewangelii) – dla podkreślenia przejścia do nowego etapu Historii Zbawienia – śpiewamy initium na początku każdego dwuwersu i korzystamy z końcówek z Antyfonarza monastycznego; natomiast przy śpiewie kantyków z Ewangelii śpiewamy initium na początku każdego dwuwersu i dodatkowo używamy specjalnych końcówek, podkreślających wyjątkowy charakter tego tekstu.

Poszczególne tony psalmów

Ton IID – Ps 93 z antyfoną z jutrzni III Niedzieli Adwentu*

Tekst na brewiarz.pl

Tony psalmów wraz z wariantami zilustrowane na stonie

Ton IVE – Ps 121 z antyfoną z nieszporów, piątek II tyg. + IVa, IVg (wariant IVE został wykorzystany jako ton Pieśni Zachariasza na Adwent I)*

Tekst na brewiarz.pl

Ton Va – Ps 96 z antyfoną z jutrzni, poniedziałek III tyg.*

Tekst na brewiarz.pl

Ton VIF – Ps 148 z antyfoną z jutrzni III Niedzieli Adwentu*

Tekst na brewiarz.pl

Ton VIIa – Kantyk z Dn 3,57–88.56 z antyfoną z jutrzni III Niedzieli Adwentu + VIIc, VIIc2, VIId*

Tekst na brewiarz.pl

Śpiew: Jadwiżanki Wawelskie

Ton VIIIG – Ps 110 z antyfoną z II Nieszporów III Niedzieli Adwentu

Tekst na brewiarz.pl

Tonus perregrinus – Ps 113 z antyfoną z I nieszporów III Niedzieli Adwentu

Tekst na brewiarz.pl

*oznaczenie końcówek wg Antyfonarza monastycznego)

[slickr-flickr search=”sets” set=”72157628022143681″ type=”gallery” size=”large”

 

Zobacz także