O „Historii Mszy” Pawła Milcarka

Paweł Milcarek, Historia Mszy. Przewodnik po dziejach liturgii rzymskiej, Dębogóra 2009, s. 439 (Publikacja została wydana jako numer [specjalny] 41/41 [Rok Pański 2009] dwumiesięcznika Christianitas).

Paweł Milcarek: Historia MszyPoczątkowo książka ta miała być dopowiedzeniem do dossier pt. „Między Mszą i Mszą” (Christianitas nr 9 (2001), 155-189) tego samego autora, jednak jak powiedział on, rozwój rytu rzymskiego tak go zafascynował iż zaowocowało to powstaniem opisywanej tutaj publikacji, która z kolei jest uporządkowanym zbiorem materiałów przedstawiających historię rytu rzymskiego (szczególnie od połowy XX wieku), opatrzonych stosownym komentarzem. Paweł Milcarek we wstępie swej pracy przyznaje: „Mój tekst nie jest ciężkim opracowaniem naukowym – w istocie jest swoistym dossier, tylko w niewielkim stopniu naznaczonym własnym stylem autora. Nie będąc liturgistą, nie chciałem udawać i naśladować stylu prac naukowych , w których cytaty są jedynie potwierdzeniem stawianych tez”. Stwierdza też, że „w przedstawionym opracowaniu jest wręcz odwrotnie: moje słowo jedynie wiąże w jedną całość analizy innych oraz świadectwa ‘z epoki’”.

Książka podzielona jest na cztery części („Treść i forma”, „Zmienne w niezmiennym”, „Reforma i deformacja”, „Nowe życie starej Mszy”), w których, wychodząc od wydarzenia Wieczernika, nakreślony jest rozwój rytu rzymskiego, aż do powstania tzw. Ruchu Liturgicznego i czasów dzisiejszych. W tej „podróży” podejmowanych i omawianych jest wiele poszczególnych kwestii dotyczących reformy liturgii, jak i jej samej.

Przedstawianą historię wieńczy tekst motu proprio Summarum Pontificum, co w zakończeniu jest podsumowane w następujący sposób: „Na wydanym w roku 2007 dokumencie Benedykta XVI kończymy to sprawozdanie z historii Mszy rytu rzymskiego. Historia ta biegnie przez wieki ‘od Mszy do Mszy’: gdy nie zmienia się istota, doskonali się jednak lub marnieje to, co istotę przejawia”, tak więc wszyscy „stanęliśmy w momencie historycznym, w którym obrządek rzymski ma dwie skodyfikowane formy: zwyczajną i nadzwyczajną, zreformowaną i starszą”. Argumentując niejako potrzebę powstania swej pracy, w ostatnim zdaniu autor pisze: „Przedmiotem troski jest nawiązanie ciągłości tradycji liturgicznej, nadwątlonej przez zbyt daleko idące eksperymenty, lecz i sugerowanej w autoryzowanych schematach”.

Wspominając o tej publikacji należy zaznaczyć, że jest ona źródłem niezliczonych cytatów osobistości takich, jak Joseph kard. Ratzinger (Benedykt XVI), Alfons kard. Stickler SDB, abp A. J. Nowowiejski, J. A. Jungmann, Romano Guardini, Michael Davies, czy Dom Gérard Calvet OSB. Swego rodzaju mankamentem mogą być natomiast przypisy, które są zorganizowane w sposób, w jakim stosowane były w starszej literaturze oraz to, że czytanie niekiedy długich cytatów może być nużące. Z całą jednak pewnością lekturę nowej książki Pawła Milcarka można polecić tym, którym sprawy liturgii i jej rozwoju są drogie, jak i tym, którzy odkrywają dopiero wielkość i wspaniałość ceremonii liturgicznych Kościoła Rzymskiego.


Książkę można kupić w sklepie internetowym.

 

Zobacz także

Tomasz Dekert

Tomasz Dekert na Liturgia.pl

Urodzony w 1979 r., doktor religioznawstwa UJ, wykładowca w Instytucie Kulturoznawstwa Akademii Ignatianum w Krakowie. Główne zainteresowania: literatura judaizmu intertestamentalnego, historia i teologia wczesnego chrześcijaństwa, chrześcijańska literatura apokryficzna, antropologia kulturowa (a zwłaszcza możliwości jej zastosowania do poprzednio wymienionych dziedzin), języki starożytne. Autor książki „Teoria rekapitulacji Ireneusza z Lyonu w świetle starożytnych koncepcji na temat Adama” (WAM, Kraków 2007) i artykułów m.in. w „Teofilu”, „Studia Laurentiana” i „Studia Religiologica”. Mąż, ojciec czterech córek i dwóch synów.