Przestrzeń dla modlitwy

diagramKsiążka Louisa Bouyera Architektura i liturgia jest krótka, ale podejmowane w niej zagadnienia, wbrew temu co mogłoby się wydawać, nie są potraktowane powierzchownie. Autor omawia architekturę kolejno: synagog starożytnych, pierwszych kościołów syryjskich, bazylik rzymskich, kościołów bizantyjskich i kościołów zachodnich, uwzględniając znaczenie poszczególnych elementów ich wyposażenia, oraz rozmieszczenia tychże.

okladkaZ właściwą sobie przenikliwością Bouyer pokazuje, że usytuowanie konkretnych przedmiotów, takich jak krzesło, czy ołtarz, ma wpływ na to, co możnaby określić mianem dynamiki celebracji. Pod tym sformułowaniem kryje się przekonanie o wielkim znaczeniu tego, co dzieje się podczas Eucharystii, o jej duchowym charakterze, który domaga się odpowiedniej oprawy, czy jak pisze Bouyer, wcielenia. Nie bez znaczenia jest na przykład to, że w bazylikach rzymskich, krzesło biskupa znajdowało się w centrum absydy (s. 42), a nie, jak to mialo miejsce w przypadku jego poprzedniczki „katedry Mojżesza”, w centrum, wokół którego zbierało się zgromadzenie (s. 15). Krzesło biskupa stało się, tym samym, tronem wysokiego rangą dygnitarza, co w połączeniu z wprowadzeniem świeczników i kadzidła noszonych przed duchownym, można skojarzyć z często zarzucanym kościołowi „triumfalizmem”.

 Ciekawym elementem książki są także fragmenty, w których Bouyer demaskuje utarte stereotypy, jak choćby ten przypisujący wspólnotom żydowskim niechęć do ikonografii (s. 61), co dla mnie, przyznaję, było niemałym zaskoczeniem.

Wnikliwa analiza tego, co niesie z sobą tradycja, ma na celu odkrycie jej sensu, co z kolei, jest zdaniem autora konieczne, by właściwie realizować postulowaną przez ojców soborowych odnowę liturgii. Trzeba rozumieć sens dawnych rozwiązań, żeby móc skorzystać z niektórych z nich i stworzyć formę właściwą naszym czasom, czytelną dla Kościoła dziś. Z całą pewnością autorowi leży na sercu to, by liturgia objawiła się jako (…) życie wspólnoty w Duchu i wspólne życie Boga z ludźmi (s. 8).

Bouyer posługuje się językiem prostym, nie wprawiając nim czytelnika w konsternację, nie popada jednak przy tym w nadmierne uproszczenie, nie trywializuje podejmowanych zagadnień, a ton wypowiedzi wyraża cześć jaką autor darzy liturgię.

Całość dopełniają odręczne rysunki Katarzyny Bruzdy, które ułatwiają przyswojenie treści książki, a dodatkowo potęgują wrażenie zażyłości, jakie wywarło na mnie dzieło Bouyera. Wybitny teolog pochyla się nad czytelnikiem i stara się w jak najbardziej zrozumiały dla niego sposób przekazać owoc swoich badań nad architektoniczną przeszłością Kościoła.

W ostatnim rozdziale Bouyer daje konkretne wskazówki dotyczące tego, jak zagospodarować przestrzeń kościoła tak, by sprzyjała modlitwie. Radzi na przykład, by zrezygnować z ławek na rzecz składanych krzeseł, które umożliwiłyby branie udziału w Eucharystii rówież w pozycji stojącej, którą autor uważa za właściwszą (s. 88).

Dzieło Bouyera stanowi, w moim odczuciu, przykład idealnej równowagi pomiędzy źródłem rzetelnej wiedzy a książką przeznaczoną dla czytelnika nieobeznanego w podejmowanej przez autora tematycę. Jest to także mądre i piękne świadectwo wiary.

Agata Adaszyńska-Blacha

Louis Bouyer, Architektura i liturgia, tłum. Piotr Włodyga OSB, Wydawnictwo Astraia, Kraków 2009, s. 109.

Dominikański Ośrodek Liturgiczny pełni nad książką patronat medialny.

Książka jest dostępna w naszym sklepie internetowym.

 

 

Zobacz także

Tomasz Dekert

Tomasz Dekert na Liturgia.pl

Urodzony w 1979 r., doktor religioznawstwa UJ, wykładowca w Instytucie Kulturoznawstwa Akademii Ignatianum w Krakowie. Główne zainteresowania: literatura judaizmu intertestamentalnego, historia i teologia wczesnego chrześcijaństwa, chrześcijańska literatura apokryficzna, antropologia kulturowa (a zwłaszcza możliwości jej zastosowania do poprzednio wymienionych dziedzin), języki starożytne. Autor książki „Teoria rekapitulacji Ireneusza z Lyonu w świetle starożytnych koncepcji na temat Adama” (WAM, Kraków 2007) i artykułów m.in. w „Teofilu”, „Studia Laurentiana” i „Studia Religiologica”. Mąż, ojciec czterech córek i dwóch synów.