VI Niedziela per annum / Niedziela in Sexagesima

Notatki nt. pochodzenia kolekt obecnej niedzieli w Mszałach Pawła VI i Piusa V.

Mszał Pawła VI, VI niedziela per annum

 

Tekst: „Deus, qui te in rectis et sinceris manere pectoribus asseris, da nobis tua gratia tales exsistere, in quibus habitare digneris. Per Dominum”.

 

Oficjalny polski przekład: „Boże, Ty chcesz przebywać w sercach prawych i szczerych, daj, abyśmy z pomocą Twojej łaski stali się godnym mieszkaniem dla Ciebie. Przez naszego Pana”.

 

Historia modlitwy. Modlitwa pojawia się w Sakramentarzu Gelazjańskim (ok. 628/715 r.) jako „oracja druga” (zapewne alternatywna kolekta) niedzieli po Wniebowstąpieniu Pańskim oraz, z niewielkim wariantem redakcyjnym, jako „oracja druga” w środę kwartalnych dni wrześniowych. Z kolei Sakramentarz Gregoriański typu II (ok. 650/683 r.) stosuje ją jako kolektę III tygodnia po Pięćdziesiątnicy. Frankońskie Sakramentarze Gelazjańskie (archetyp z Flavigny, ok. 760/770 r.) przejmują ją jako „orację drugą” III tygodnia po Pięćdziesiątnicy, niektóre z nich (np. Sakramentarz z Gellone, ok. 790/800 r.) mają ją także w piątek kwartalnych dni wrześniowych. Modlitwa jednak nie przechodzi do źródeł późniejszych. Odzyskuje ją dopiero Mszał Pawła VI.

Modlitwa była znana także w rycie ambrozjańskim. Mediolański sakramentarz z ok. 900 r. ma ją jako „Oratio super sindonem” (modlitwa w czasie ofertorium bez odpowiednika w rycie rzymskim) w piątek w oktawie Pięćdziesiątnicy. Ma ją także ambrozjański Sakramentarz z Bergamo (IX w.), ale nie mam tej księgi, nie wiem, jaką modlitwa pełni tam funkcję.

 

Mszał Piusa V, Niedziela in Sexagesima

 

Tekst: „Deus, qui conspicis, quia ex nulla nostra actione confidimus: concede propitius; ut contra adversa omnia, Doctoris gentium protectione muniamur. Per Dominum”.

 

Przekład z łac.-pol. Mszału z 1968 r.: „Boże, Ty widzisz, że nie polegamy na własnych czynach, spraw łaskawie, aby opieka Nauczyciela Narodów broniła nas od wszelkich przeciwności. Przez Pana naszego”.

 

Wzmianka o św. Pawle (Doctor gentium – Nauczyciel narodów) może być niezrozumiała. W liturgii papieskiej Msza w tę niedzielę była stacyjna, papież odprawiał ją w bazylice św. Pawła za Murami, stąd wspomnienie o św. Pawle.

 

Historia modlitwy. Nieprzerwanie od Sakramentarzy Gregoriańskich do Mszału z 1962 r. modlitwa jest kolektą niedzieli Sześćdziesiątnicy. Oprócz tego w Sakramentarzach Gregoriańskich modlitwa, odpowiednio adaptowana, jest także kolektą we wspomnienia świętych Sykstusa II, papieża (6 sierpnia) i Marcina (11 listopada). Ponadto pokrewna modlitwa (ze zmienionym początkiem i bez wzmianki o żadnym świętym) występuje w Gregorianum także 25 kwietnia podczas Litania maior (uroczysta procesja w Rzymie ze śpiewem Litanii do Wszystkich Świętych, zakończona Mszą). Mszał z 1962 r. zachowuje gregoriańskie kolekty w Litania maior oraz w św. Marcina. Natomiast co do św. Sykstusa, to ponieważ w ten sam dzień przypadło także wspomnienie męczenników Felicissimusa i Agapita, powstała nowa wspólna kolekta, obejmująca wszystkich trzech świętych, tak ma już Ordinarium Innocentego III (1213/1216 r.), choć np. jeszcze franciszkański Missale regulae (ok. 1243/1257 r.) ma dwie kolekty, najpierw gregoriańską o św. Sykstusie, potem drugą o pozostałych świętych. Jeszcze później do liturgii rzymskiej 6 sierpnia weszło święto Przemienienia Pańskiego, wspomnienie męczenników pozostało jako komemoracja.

Ta modlitwa również jest obecna w tradycji ambrozjańskiej. Mediolański sakramentarz z ok. 900 r. ma ją jako „Oratio super sindonem” w VI niedzielę po oktawie Pięćdziesiątnicy – bez wzmianki o żadnym świętym, zakończenie jest po prostu: „contra adversa omnia protectione tua muniamur”, myślę że to chyba jest w ogóle pierwotna wersja redakcyjna.

 

Mszał Pawła VI. Brak.

 


Wpisy blogowe i komentarze użytkowników wyrażają osobiste poglądy autorów. Ich opinii nie należy utożsamiać z poglądami redakcji serwisu Liturgia.pl ani Wydawcy serwisu, Fundacji Dominikański Ośrodek Liturgiczny.

Zobacz także

Maciej Zachara MIC

Maciej Zachara MIC na Liturgia.pl

Urodzony w 1966 r. w Warszawie. Marianin. Rocznik święceń 1992. Absolwent Papieskiego Instytutu Liturgicznego na rzymskim "Anselmianum". W latach 2000-2010 wykładał liturgikę w WSD Księży Marianów w Lublinie, gdzie pełnił również posługę ojca duchownego (2005-2017). W latach 2010-2017 wykładał teologię liturgii w Kolegium OO. Dominikanów w Krakowie. Obecnie pracuje duszpastersko w parafii Niepokalanego Poczęcia NMP przy ul. Bazylianówka w Lublinie. Ponadto jest prezbiterem wspólnoty neokatechumenalnej na lubelskiej Poczekajce, a także odprawia Mszę św. w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego w rektoralnym kościele Niepokalanego Poczęcia NMP przy ul. Staszica w Lublinie....