Modlitwy nad ludem (3)

Modlitwy nad ludem (i ich źródła) według obu mszałów od czwartku do soboty I tygodnia Wielkiego Postu.

 

Czwartek I tygodnia

 a) Mszał Piusa V

 Pol.: Daj, Panie, ludowi chrześcijańskiemu zrozumienie tego, co wyznaje, i umiłowanie niebieskiego daru, w którym uczestniczy.

Łac.: Da, quaesumus, Domine, populis christianis: et, quae profitentur, agnoscere, et caeleste munus diligere, quod frequentant.

Po raz pierwszy modlitwa ta pojawia się w Sakramentarzu gelazjańskim (GeV 123) jako modlitwa nad ludem środy I tygodnia. W Sakramentarzu gregoriańskim (GrH 187) jest to już modlitwa czwartku I tygodnia. Do czasu pontyfikatu Grzegorza II (715-731) czwartki Wielkiego Postu były dniami aliturgicznymi i taką sytuację odzwierciedla jeszcze Gelasianum. W Mszale Pawła VI jest ona obecna w bloku modlitw nad ludem na końcu części stałych Mszy świętej.

b) Mszał Pawła VI

 Pol.: Prosimy Cię, Panie, okaż upragnione miłosierdzie proszącym i udziel im niebiańskich bogactw, aby poznali o co mają prosić i by otrzymali to o co proszą.

 Łac.: Adveniat, quaesumus, Domine, misericordia sperata supplicibus, et eisdem caelestis munificentia tribuatur, qua et recte poscenda cognoscant et postulata percipiant.

Modlitwa pojawia się tylko w Sakramentarzu z Werony (Ve 637) jako modlitwa nad ludem jednego z formularzy codziennych (nie powiązanych z żadnym konkretnym świętem czy okresem liturgicznym). Antoine Chavasse przypisał autorstwo tego formularza papieżowi Wigiliuszowi. Formularz ten miałby być zastosowany po raz pierwszy 14 lutego 538 roku.

 

Piątek I tygodnia

a) Mszał Piusa V

Pol.: Wysłuchaj nas, miłosierny Boże, i ukaż naszym duszom światło swojej łaski.

Łac.: Exaudi nos, misericors Deus: et mentibus nostris gratiae tuae lumen ostende.

Modlitwa pojawia się w Sakramentarzu gregoriańskim w dwóch funkcjach: jako modlitwa nad ludem piątku I tygodnia (GrH 191) oraz jako modlitwa jutrzni (GrH 941).

b) Mszał Pawła VI

 Pol.: Wejrzyj, Panie, łaskawie na swój lud, aby to co wyznaje na zewnątrz, dokonało się w nim wewnętrznie.

 Łac.: Respice, Domine, propitius ad plebem tuam, ut quod eius observantia profitetur extrinsecus, interius operetur.

W takiej postaci jest to nowa kompozycja, natomiast poszczególne jej części pochodzą z dawnych źródeł. Pierwsza część (respice, Domine, propitius ad plebem tuam) pochodzi z Sakramentarza z Werony (Ve 1317), z drugiej kolekty grudniowych dni suchych. Pozostała część jest wzięta z dwóch sekret Sakramentarza gelazjańskiego: z wtorku i środy I tygodnia Wielkiego Postu (GeV 175 i 180).

 

Sobota I tygodnia

Mszał Piusa V i Mszał Pawła VI

Pol.: Panie, niech upragnione błogosławieństwo umocni Twoich wiernych, aby nigdy nie uchylali się od pełnienia Twojej woli i cieszyli się zawsze Twoimi dobrodziejstwami.

Łac.: Fideles tuos, Deus, benedictio desiderata confirmet: quae os, et a tua voluntate numquam faciat discrepare, et tuis semper indulgeat beneficiis gratulari.

Modlitwy tej nie ma w Sakramentarzu gregoriańskim,  którego formularz soboty I tygodnia nie ma w ogóle modlitwy nad ludem. Modlitwa ta po raz pierwszy pojawia się w Sakramentarzu z Werony (Ve 1079) jako modlitwa nad ludem formularza bez tytułu. Według Gilberta Pomarèsa formularz ten został skomponowany przez papieża Gelazego I (492-496) jako ostatni z dziewiętnastu formularzy ułożonych przez niego przeciw odradzaniu się pogańskiego święta Luperkaliów. Formularz z tą modlitwą został, w opinii Pomarèsa, zastosowany 23 kwietnia 495 roku, w czwartą niedzielę po Wielkanocy. Potem modlitwę tę przejął Sakramentarz gelazjański i umieścił ją w dwóch formularzach (za każdym razem jako modlitwę nad ludem): w sobotę I tygodnia Wielkiego Postu (GeV 133) i w szóstą niedzielę po Wielkanocy (GeV 571). Kontynuowały to Gelasiana frankijskie, a z nich przejęły tę modlitwę sakramentarze z głównej linii rozwoju mszału (Sakramentarz gregoriański + Suplement + uzupełnienia z „gelazjanów” frankijskich). Mszał Pawła VI, jak widać, nic tutaj nie zmienił.


Wpisy blogowe i komentarze użytkowników wyrażają osobiste poglądy autorów. Ich opinii nie należy utożsamiać z poglądami redakcji serwisu Liturgia.pl ani Wydawcy serwisu, Fundacji Dominikański Ośrodek Liturgiczny.

Zobacz także

Maciej Zachara MIC

Maciej Zachara MIC na Liturgia.pl

Urodzony w 1966 r. w Warszawie. Marianin. Rocznik święceń 1992. Absolwent Papieskiego Instytutu Liturgicznego na rzymskim "Anselmianum". W latach 2000-2010 wykładał liturgikę w WSD Księży Marianów w Lublinie, gdzie pełnił również posługę ojca duchownego (2005-2017). W latach 2010-2017 wykładał teologię liturgii w Kolegium OO. Dominikanów w Krakowie. Obecnie pracuje duszpastersko w parafii Niepokalanego Poczęcia NMP przy ul. Bazylianówka w Lublinie. Ponadto jest prezbiterem wspólnoty neokatechumenalnej na lubelskiej Poczekajce, a także odprawia Mszę św. w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego w rektoralnym kościele Niepokalanego Poczęcia NMP przy ul. Staszica w Lublinie....